Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τις Κυκλάδες και ειδικότερα για τη Νάξο παρουσιάζει η απόφαση της Συγκλήτου του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ) να εγκρίνει την υποβολή πρότασης για τη δημιουργία νέας Έδρας UNESCO, με αντικείμενο την Προσαρμογή του Τοπίου και τη Φυσική Δυναμική. Η Νάξος αναφέρεται ρητά στο επίσημο έγγραφο ως σημαντικό πεδίο επιστημονικής έρευνας και εκπαίδευσης, στο πλαίσιο μιας πρωτοβουλίας με διεθνή προσανατολισμό.
Σύμφωνα με την απόφαση της Συγκλήτου, εγκρίθηκε η υποβολή πρότασης για τη δημιουργία της Έδρας UNESCO με τίτλο «LAND – Landscape Adaptation and Natural Dynamics», με προτεινόμενη κάτοχο την καθηγήτρια του Τμήματος Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος του ΕΚΠΑ, Νίκη Ευελπίδου.
Η προτεινόμενη Έδρα θα φιλοξενηθεί στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και θα έχει ως βασικό αντικείμενο τη μελέτη των φυσικών διεργασιών που διαμορφώνουν τα τοπία, τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής και την ανάπτυξη επιστημονικά τεκμηριωμένων λύσεων για την προστασία και τη βιώσιμη διαχείριση του περιβάλλοντος.
Η Νάξος και οι Κυκλάδες ως «ζωντανό εργαστήριο»
Ένα από τα πλέον ενδιαφέροντα σημεία της ακαδημαϊκής πρότασης αφορά την ιδιαίτερη αναφορά στις Κυκλάδες και τη Νάξο.
Στην ενότητα με τίτλο «Ζωντανά Εργαστήρια», το κείμενο επισημαίνει χαρακτηριστικά:
«Η Έδρα θα λειτουργήσει μέσα σε πραγματικά τοπία. Οι Κυκλάδες και ιδίως η Νάξος, τα Ιόνια νησιά όπως η Κεφαλονιά και η Πελοπόννησος και ιδιαίτερα το νότιο τμήμα, αποτελούν ένα εδραιωμένο ζωντανό εργαστήριο, όπου γεωλογικές, γεωμορφολογικές, κλιματικές, παράκτιες, οικολογικές, πολιτισμικές και κοινωνικές διεργασίες μπορούν να μελετηθούν από κοινού».
Η συγκεκριμένη αναφορά καταδεικνύει ότι η Νάξος περιλαμβάνεται στις περιοχές στις οποίες έχει ήδη αναπτυχθεί σχετική επιστημονική και εκπαιδευτική δραστηριότητα και οι οποίες μπορούν να αξιοποιηθούν στο πλαίσιο της προτεινόμενης Έδρας.
Δεν πρόκειται, επομένως, για σχεδιασμό εγκατάστασης της Έδρας UNESCO στη Νάξο, αλλά για την αναγνώριση του νησιού ως σημαντικού πεδίου μελέτης των φυσικών και περιβαλλοντικών διεργασιών.
Εκπαιδευτικά προγράμματα στις Κυκλάδες
Η αναφορά στις Κυκλάδες δεν περιορίζεται μόνο στην ενότητα των «Ζωντανών Εργαστηρίων».
Στο κεφάλαιο που αφορά τη διεθνή εκπαίδευση και το πανεπιστημιακό δίκτυο CIVIS, επισημαίνεται ότι τα εκπαιδευτικά προγράμματα που υλοποιούνται στις Κυκλάδες και στο Ιόνιο προσφέρουν ένα ιδιαίτερα σημαντικό μεσογειακό πεδίο μελέτης.
Οι δραστηριότητες αυτές συνδυάζουν την εξέλιξη του φυσικού τοπίου, την τεκτονική, την κλιματική αλλαγή, τις παράκτιες διεργασίες, τους δείκτες μεταβολής της στάθμης της θάλασσας και τους φυσικούς κινδύνους.
Μέσα από αυτές τις δράσεις, φοιτητές και επιστήμονες έχουν τη δυνατότητα να μελετούν τα γεωμορφολογικά χαρακτηριστικά διαφορετικών περιοχών, να συγκρίνουν περιβαλλοντικές διεργασίες και να αναπτύσσουν διεθνείς επιστημονικές συνεργασίες.
Η προτεινόμενη Έδρα UNESCO φιλοδοξεί να αξιοποιήσει αυτή την υφιστάμενη εμπειρία, διευρύνοντας τις εκπαιδευτικές και ερευνητικές συνεργασίες.
Αναφορά και στο Γεωλογικό Μουσείο Απειράνθου
Ξεχωριστή αναφορά γίνεται στο επίσημο έγγραφο και στο Γεωλογικό Μουσείο Απειράνθου της Νάξου.
Το Μουσείο περιλαμβάνεται στις υφιστάμενες επιστημονικές, εκπαιδευτικές και ενημερωτικές δραστηριότητες που έχουν αναπτυχθεί τα προηγούμενα χρόνια και στις οποίες σκοπεύει να στηριχθεί η νέα πρωτοβουλία.
Συγκεκριμένα, η πρόταση επισημαίνει ότι η Έδρα θα αξιοποιήσει ένα ήδη διαμορφωμένο δίκτυο έρευνας, εκπαίδευσης, διεθνών συνεργασιών και επικοινωνίας της επιστήμης με το ευρύ κοινό, στο οποίο περιλαμβάνεται και το Γεωλογικό Μουσείο Απειράνθου.
Η αναφορά αυτή συνδέει τη Νάξο όχι μόνο με την έρευνα πεδίου, αλλά και με την ανάδειξη της γεωλογικής κληρονομιάς και τη διάδοση της επιστημονικής γνώσης.
Κλιματική αλλαγή και προστασία των ακτών
Η προτεινόμενη Έδρα UNESCO θα επικεντρωθεί σε ζητήματα που αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη σημασία για τα νησιωτικά περιβάλλοντα.
Ανάμεσα στις βασικές ερευνητικές κατευθύνσεις περιλαμβάνονται η άνοδος της στάθμης της θάλασσας, η παράκτια διάβρωση, η εξέλιξη των ακτογραμμών, οι πλημμύρες, οι κατολισθήσεις, η ξηρασία και οι επιπτώσεις της ανθρώπινης δραστηριότητας στο φυσικό τοπίο.
Ιδιαίτερη έμφαση προβλέπεται να δοθεί στις λεγόμενες «Λύσεις Βασισμένες στη Φύση» (Nature-based Solutions), δηλαδή σε επιστημονικές προσεγγίσεις που αξιοποιούν τις φυσικές διεργασίες για την προστασία και την προσαρμογή του περιβάλλοντος.
Στο πλαίσιο αυτό, η έρευνα θα εξετάσει, μεταξύ άλλων, την προστασία των παράκτιων ζωνών, την αποκατάσταση παραλιών και αμμοθινών, καθώς και τρόπους περιορισμού των περιβαλλοντικών κινδύνων.
Πρόκειται για θεματικές με ιδιαίτερη σημασία για τις Κυκλάδες, όπου το φυσικό τοπίο, οι ακτές και τα παράκτια οικοσυστήματα αποτελούν βασικά στοιχεία της περιβαλλοντικής ταυτότητας των νησιών.
Η καθηγήτρια Νίκη Ευελπίδου και η διεθνής επιστημονική συνεργασία
Προτεινόμενη κάτοχος της Έδρας είναι η καθηγήτρια Νίκη Ευελπίδου, με πολυετή επιστημονική δραστηριότητα στη γεωμορφολογία, την παράκτια εξέλιξη, την παλαιογεωγραφία και τη μελέτη των φυσικών κινδύνων.
Η ακαδημαϊκή πρόταση στηρίζεται στην ερευνητική και εκπαιδευτική της εμπειρία, καθώς και σε υφιστάμενες συνεργασίες με πανεπιστήμια και ερευνητικούς φορείς του εξωτερικού.
Στον σχεδιασμό περιλαμβάνεται η ανάπτυξη ενός διεθνούς δικτύου επιστημόνων, εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και άλλων συνεργαζόμενων φορέων, με στόχο τη σύνδεση της επιστημονικής έρευνας με την εκπαίδευση και την αντιμετώπιση σύγχρονων περιβαλλοντικών προκλήσεων.
Παράλληλα, προβλέπεται η ανάπτυξη διεθνών εκπαιδευτικών προγραμμάτων, ερευνητικών πρωτοβουλιών, επιστημονικών συναντήσεων και δράσεων ενημέρωσης του κοινού.
Προοπτικές συνεργασίας με δήμους και περιφερειακές αρχές
Σημαντική διάσταση της προτεινόμενης Έδρας αποτελεί και η επιδίωξη συνεργασίας της επιστημονικής κοινότητας με την Τοπική Αυτοδιοίκηση και άλλους δημόσιους φορείς.
Σύμφωνα με το έγγραφο, η Έδρα θα επιδιώξει συνεργασίες με δήμους, περιφερειακές αρχές, φορείς πολιτικής προστασίας, περιβαλλοντικούς οργανισμούς και τοπικές κοινότητες.
Στόχος είναι τα αποτελέσματα της επιστημονικής έρευνας να μπορούν να αξιοποιηθούν για την εκτίμηση φυσικών κινδύνων, την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και τη βιώσιμη διαχείριση του περιβάλλοντος.
Η κατεύθυνση αυτή παρουσιάζει ενδιαφέρον και για τις Κυκλάδες, χωρίς ωστόσο το συγκεκριμένο έγγραφο να ανακοινώνει κάποια νέα, συγκεκριμένη συνεργασία με δήμο ή άλλο φορέα των νησιών.
Η απόφαση της Συγκλήτου και τα επόμενα βήματα
Η Σύγκλητος του ΕΚΠΑ, κατά τη συνεδρίαση της 29ης Οκτωβρίου 2026, αποφάσισε ομόφωνα την υποβολή της πρότασης για τη δημιουργία της Έδρας UNESCO «LAND – Landscape Adaptation and Natural Dynamics».
Παράλληλα, ενέκρινε την ακαδημαϊκή πρόταση που συνοδεύει την πρωτοβουλία και εξουσιοδότησε τον Πρύτανη, καθηγητή Γεράσιμο Σιάσο, να την καταθέσει στην Ελληνική Εθνική Επιτροπή για την UNESCO.
Είναι σημαντικό να διευκρινιστεί ότι η απόφαση αφορά την έγκριση υποβολής της πρότασης από το Πανεπιστήμιο Αθηνών και όχι την οριστική ίδρυση της Έδρας από την UNESCO.
Η προτεινόμενη Έδρα θα έχει ως ίδρυμα υποδοχής το ΕΚΠΑ, ενώ οι Κυκλάδες και ιδιαίτερα η Νάξος αναφέρονται ως περιοχές επιστημονικής και εκπαιδευτικής δραστηριότητας.
Η εξέλιξη αυτή παρουσιάζει ουσιαστικό ενδιαφέρον για τη Νάξο και συνολικά τις Κυκλάδες, καθώς επιβεβαιώνει τη θέση που κατέχουν στον υφιστάμενο επιστημονικό σχεδιασμό για τη μελέτη των φυσικών τοπίων και των περιβαλλοντικών μεταβολών.
Ακολουθήστε μας στα social media του XploreMykonosNews.gr
Κάντε εγγραφή και στο κανάλι μας στο YouTube
Ακολουθήστε μας και στο Νο1 lifestyle & travelling περιοδικό της Μυκόνου XploreMykonosMagazine.com
Διαβάστε ακόμη:
- Άμεση παρέμβαση της Κατερίνας Μονογυιού στο Υπουργείο Ναυτιλίας για τη χειμερινή ακτοπλοϊκή σύνδεση των Κυκλάδων
- Κυκλάδες – Έρευνα: Πόσα χρήματα εισπράττουν οι Δήμοι των νησιών ανά κάτοικο για χρηματοδοτήσεις έργων
- Ferryhopper: Ποια νησιά των Κυκλάδων ξεχωρίζουν στις φθινοπωρινές επιλογές των ταξιδιωτών
- Κατερίνα Μονογυιού: Συνάντηση με τον Αρχηγό του Λιμενικού Σώματος για ζητήματα των Κυκλάδων
- ” Ήρθε η ώρα να αντιμετωπιστεί ο «ακτοπλοϊκός χειμώνας» – Τρία χρόνια χωρίς πλοίο στη δεύτερη ενδοκυκλαδική γραμμή είναι αρκετά”