Αλλαγές στις κληρονομιές: Ποιος παίρνει το σπίτι, πώς μοιράζεται η περιουσία και τι ισχύει για τα χρέη

Τι αλλάζει στο μερίδιο του συζύγου, στη νόμιμη μοίρα και στα χρέη του θανόντος. Ποιος παίρνει το σπίτι και πώς μοιράζεται η περιουσία

Σημαντικές αλλαγές στο κληρονομικό δίκαιο επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο μοιράζεται μια περιουσία, αλλά και το ποιος θα πάρει τελικά το σπίτι. Κατά κανόνα, οι κληρονόμοι προστατεύουν πλέον την προσωπική τους περιουσία από τις οφειλές του θανόντος, ο σύζυγος δικαιούται το 1/3 αντί για το 1/4 όταν υπάρχουν παιδιά, ενώ η νόμιμη μοίρα μετατρέπεται σε χρηματική αξίωση, αντί να οδηγεί υποχρεωτικά σε συνιδιοκτησία ακινήτου.

Ταυτόχρονα, ένας συγκληρονόμος μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να αποκτήσει ολόκληρο το σπίτι, αποζημιώνοντας τους υπόλοιπους. Αλλάζουν επίσης οι κανόνες για τις χειρόγραφες διαθήκες και για τις συμφωνίες μεταβίβασης της οικογενειακής περιουσίας.

Οι νέες ρυθμίσεις στοχεύουν σε προβλήματα που συχνά εγκλωβίζουν τις οικογένειες σε πολυετείς διαμάχες: χρέη μεγαλύτερα από την αξία της κληρονομιάς, ακίνητα που μένουν αναξιοποίητα εξαιτίας διαφωνιών και σπίτια που καταλήγουν σε πολλούς συνιδιοκτήτες. Το νέο καθεστώς εφαρμόζεται κατά βάση στις κληρονομιές προσώπων που απεβίωσαν από τις 16 Σεπτεμβρίου 2026, με ειδικές μεταβατικές εξαιρέσεις για παλαιότερες υποθέσεις.

Τα χρέη δεν επιβαρύνουν την προσωπική περιουσία

Ο κληρονόμος δεν ευθύνεται πλέον, κατά κανόνα, με τα προσωπικά του περιουσιακά στοιχεία για τις οφειλές του θανόντος. Η ευθύνη περιορίζεται στην κληρονομιαία περιουσία, από την οποία μπορούν να ικανοποιηθούν οι πιστωτές.

Ως παράδειγμα, αν κάποιος κληρονομήσει ακίνητο αξίας 100.000 ευρώ και ο θανών έχει αφήσει χρέη 150.000 ευρώ, κανονικά δεν υποχρεούται να καλύψει από την τσέπη του τη διαφορά των 50.000 ευρώ. Το ακίνητο, ωστόσο, μπορεί να εκποιηθεί για την εξόφληση των πιστωτών. Η προστασία της προσωπικής περιουσίας δεν σημαίνει, επομένως, ότι ο κληρονόμος θα κρατήσει αναγκαστικά το ακίνητο που κληρονόμησε, ενώ εξακολουθούν να ισχύουν οι εξαιρέσεις που προβλέπει ο νόμος.

Μεγαλύτερο μερίδιο για τον σύζυγο, μικρότερο για τα παιδιά

Το μερίδιο του επιζώντος συζύγου ανεβαίνει από το 1/4 στο 1/3 όταν υπάρχουν παιδιά, και τα υπόλοιπα 2/3 μοιράζονται μεταξύ των παιδιών. Η αλλαγή αφορά τη νόμιμη διαδοχή, δηλαδή την περίπτωση που δεν υπάρχει διαθήκη.

Σε κληρονομιά καθαρής αξίας 300.000 ευρώ, με σύζυγο και δύο παιδιά, ο σύζυγος λαμβάνει 100.000 ευρώ και κάθε παιδί από 100.000 ευρώ. Με το προηγούμενο καθεστώς, ο σύζυγος θα λάμβανε 75.000 ευρώ και κάθε παιδί από 112.500 ευρώ. Όταν δεν υπάρχουν παιδιά, ο σύζυγος δικαιούται το 50% εφόσον συντρέχει με άλλους συγγενείς που καλούνται στην κληρονομιά, ενώ η κατανομή εξαρτάται από τη συγγενική τους σχέση.

Πώς ένας κληρονόμος μπορεί να αποκτήσει ολόκληρο το σπίτι

Όταν υπάρχουν περισσότεροι κληρονόμοι που δεν συμφωνούν για τη διανομή, προβλέπεται δυνατότητα ένας συγκληρονόμος να αποκτήσει ολόκληρο το ακίνητο, αποζημιώνοντας τους υπόλοιπους. Μέσω της σχετικής δικαστικής διαδικασίας μπορεί να προσδιοριστεί η αξία των μεριδίων και να αποδοθεί το ακίνητο σε έναν από τους δικαιούχους, με καταβολή της αντίστοιχης αποζημίωσης.

Για παράδειγμα, αν δύο αδέλφια κληρονομήσουν εξ αδιαιρέτου ένα σπίτι αξίας 200.000 ευρώ και το ένα θέλει να το κρατήσει, μπορεί να ζητήσει να αποκτήσει ολόκληρο το ακίνητο καταβάλλοντας 100.000 ευρώ στο άλλο, εφόσον πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις. Αν υπάρχει διαφωνία για την αξία, αυτή καθορίζεται δικαστικά, με συνεκτίμηση της αντικειμενικής και της αγοραίας αξίας.

Η νέα διαδικασία διανομής μπορεί να εφαρμοστεί και σε παλαιότερες κληρονομιές, ακόμη και αν ο θάνατος είχε επέλθει πριν από την έναρξη του νέου καθεστώτος, με την προϋπόθεση ότι δεν έχει ήδη ασκηθεί αγωγή διανομής.

Χρηματική αποζημίωση αντί για ποσοστό στο ακίνητο

Αλλάζει και η νόμιμη μοίρα, δηλαδή το ελάχιστο μερίδιο που δικαιούνται συγκεκριμένοι στενοί συγγενείς ακόμη και όταν υπάρχει διαθήκη. Οι δικαιούχοι δεν αποκτούν πλέον υποχρεωτικά ποσοστό συνιδιοκτησίας σε ακίνητο, αλλά χρηματική αξίωση για την αξία που τους αναλογεί.

Αν, για παράδειγμα, ένας γονέας αφήσει με διαθήκη το σπίτι στο ένα παιδί, το άλλο παιδί που δικαιούται νόμιμη μοίρα μπορεί να ζητήσει την αντίστοιχη χρηματική αξία, χωρίς να γίνει συνιδιοκτήτης. Σε περίπτωση διαφωνίας, η αξία μπορεί να προσδιοριστεί δικαστικά, ενώ προβλέπεται και δυνατότητα εγγραφής προσημείωσης για την εξασφάλιση της χρηματικής απαίτησης. Με τον τρόπο αυτό επιδιώκεται ο περιορισμός των αναγκαστικών συνιδιοκτησιών, που συχνά εμποδίζουν την πώληση ή την αξιοποίηση ενός ακινήτου.

Τι αλλάζει στις χειρόγραφες διαθήκες

Οι χειρόγραφες διαθήκες δεν καταργούνται, αλλά αλλάζουν οι προϋποθέσεις υπό τις οποίες παράγουν έννομα αποτελέσματα. Σημασία έχει αν είχαν κατατεθεί για φύλαξη σε συμβολαιογράφο, ποιοι ορίζονται κληρονόμοι και πότε δημοσιεύονται.

Όταν η διαθήκη είχε κατατεθεί από τον διαθέτη για φύλαξη σε συμβολαιογράφο, μπορεί να παράγει αποτελέσματα πριν κηρυχθεί κυρία. Αν δεν είχε κατατεθεί, αυτό επιτρέπεται μόνο στις περιπτώσεις που προβλέπει ο νόμος, μεταξύ άλλων όταν με τη διαθήκη τιμώνται κατιόντες ή σύζυγος.

Αν η διαθήκη δημοσιευθεί μετά την πάροδο δύο ετών από τον θάνατο, απαιτείται κατά κανόνα η κήρυξή της ως κυρίας, προκειμένου να παραγάγει έννομα αποτελέσματα, με ειδική εξαίρεση για τις διαθήκες που είχαν κατατεθεί προς φύλαξη. Η διετία, επομένως, δεν σημαίνει ότι η διαθήκη ακυρώνεται αυτομάτως.

Προστασία για τα ζευγάρια χωρίς γάμο

Σε περίπτωση ελεύθερης συμβίωσης, ο επιζών σύντροφος μπορεί, υπό τις προϋποθέσεις του νόμου, να παραμείνει στην κοινή κατοικία για εύλογο χρονικό διάστημα χωρίς να καταβάλλει ενοίκιο. Η προστασία αυτή δεν σημαίνει ότι αποκτά αυτομάτως την κυριότητα του ακινήτου ή τα ίδια κληρονομικά δικαιώματα με τον σύζυγο. Του επιτρέπει, ωστόσο, να μη χρειαστεί να εγκαταλείψει αμέσως το σπίτι μετά τον θάνατο του συντρόφου του.

Συμφωνίες για την περιουσία πριν και μετά τον θάνατο

Οι κληρονομικές συμβάσεις δίνουν τη δυνατότητα να συμφωνείται εκ των προτέρων η τύχη περιουσιακών στοιχείων μετά τον θάνατο. Οι συμβάσεις αιτία θανάτου καταρτίζονται με συμβολαιογραφικό έγγραφο και αυτοπρόσωπη παρουσία των συμβαλλομένων, ενώ προβλέπεται και δυνατότητα εκ των προτέρων παραίτησης από κληρονομικά δικαιώματα.

Ο θεσμός μπορεί να αξιοποιηθεί σε οικογένειες με περισσότερα παιδιά, ακίνητα διαφορετικής αξίας ή επιχειρήσεις που πρέπει να περάσουν στην επόμενη γενιά. Παράλληλα, προβλέπεται δυνατότητα συμβατικής διανομής της κληρονομιάς μετά τον θάνατο, με συμφωνία μεταξύ των κληρονόμων και μεταγραφή της σχετικής πράξης ως αποδοχής κληρονομιάς, με αναδρομική ισχύ από τον θάνατο.

Τι ισχύει για τους φόρους

Οι αλλαγές στο κληρονομικό δίκαιο δεν καταργούν τον φόρο κληρονομιάς. Για τους συγγενείς της Α΄ κατηγορίας, το βασικό αφορολόγητο της κλίμακας παραμένει στις 150.000 ευρώ ανά δικαιούχο, με ειδικές απαλλαγές όπου προβλέπονται. Για τον επιζώντα σύζυγο ισχύει ειδική απαλλαγή έως 400.000 ευρώ, εφόσον πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις.

Το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ, που εφαρμόζεται υπό προϋποθέσεις στις γονικές παροχές και στις δωρεές, δεν επεκτείνεται αυτομάτως στις κληρονομικές συμβάσεις. Οι οικογένειες που σχεδιάζουν τη μεταβίβαση ακινήτων ή άλλων περιουσιακών στοιχείων οφείλουν, επομένως, να εξετάζουν χωριστά τα κληρονομικά δικαιώματα και τη φορολογική επιβάρυνση που μπορεί να προκύψει.

ieidiseis.gr


Ακολουθήστε μας στα social media του XploreMykonosNews.gr

Κάντε εγγραφή και στο κανάλι μας στο YouTube

Ακολουθήστε μας και στο Νο1 lifestyle & travelling περιοδικό της Μυκόνου XploreMykonosMagazine.com


Διαβάστε ακόμη:


Translate »
error: Content is protected !!