ΤΑ ΑΓΥΑΛΩΤΑ ΤΩΝ ΚΥΚΛΑΔΩΝ
Η κεραμική παραγωγή των Κυκλάδων, όσο και των υπόλοιπων νησιών όπου δούλεψαν Κυκλαδίτες αγγειοπλάστες, ήταν πλήρως προσαρμοσμένη στις τοπικές ανάγκες με αντικείμενα κατά βάση χρηστικά, σίγουρα όχι πολυτελή, και ως επί το πλείστον χωρίς γυάλωμα.
Όλα τα κεραμικά ήταν πρώτης ανάγκης και έτσι παρέμειναν τα περισσότερα ως το τέλος.
Τη σφραγίδα του εργαστηρίου σε αυτά τα κεραμικά δεν θα πρέπει να την αναζητήσουμε σε τόσο εμφανή προς το μάτι στοιχεία αλλά κυρίως στην ίδια την κατασκευή των αγγείων και κυρίως στα επιμέρους χαρακτηριστικά της κατασκευής τους, όπως τη λαβή, τη διαμόρφωση του χείλους, το πάχος των τοιχωμάτων, το σχήμα της εκροής (ρουξούνι ή μπουσουνάρι στην Άνδρο), το ύψος του λαιμού ή το μέγεθος της κοιλιάς. Σε αυτά τα στοιχεία οι μάστορες των αγυάλωτων χρηστικών κεραμικών έδιναν όλη την προσοχή τους, ήταν σημαντικά γι αυτούς γιατί ξεχώριζαν την δουλειά τους από αυτή των συναδέλφων τους.
Οι παλιοί μάστορες αναγνώριζαν τα δικά τους κεραμικά από τη «φτιαξιά τους» .
Δεν νομίζω να υπάρχουν σε ολόκληρο το Αιγαίο άλλες κανάτες με τόσο λεπτά τοιχώματα όσο αυτές του Χρυσοφού από τη Σκόπελο, όποιος τις έβλεπε δεν χρειαζόταν κάποια σφραγίδα για να τις αναγνωρίσει, ούτε μπότηδες με τέτοιο λεπτό στρίψιμο στη πατούρα του χείλους όπως αυτοί του Κωνσταντίνου Φίφη στο Κόρθι ή του Δημήτρη και Παναγιώτη Κοζανίτη στον Αμόλοχο της Άνδρου…
Το κανάτι με το τριφυλλόσχημο στόμιο και τη μία λαβή, που ευρέως στη σύγχρονη βιβλιογραφία είναι γνωστό με τη ονομασία Μαστραπάς, στην Άνδρο το λένε Μπότη, στη Σίφνο, στην Τήνο και στην Πάρο Λαήνι, Λαηνάκι ή Κανάτα και έχει πολλά κοινά χαρακτηριστικά με πολλά εφυαλωμένα κανάτια των Βαλκανίων, της Δυτικής Μακεδονίας, της Ιταλίας, του Διδυμοτείχου και του Τσανάκαλε. Αυτού του τύπου τα αγγεία ήταν επιτραπέζια και χρησιμοποιούνταν ως επί το πλείστον για το σερβίρισμα του κρασιού, της ρακής και του νερού. Τα μεγαλύτερα μεγέθη χρησιμοποιούνταν και για τη συλλογή της ρακής κατά την απόσταξη (Τήνο) και ως μέτρα όγκου για την καταμέτρηση του μούστου και του λαδιού. Τα αγγεία για το μέτρημα στην Άνδρο τα λένε «Παλιάσσα» ενώ στη Σίφνο «Παλιάτσα». Για τα πολύ μεγάλα αυτής της κατηγορίας στην Άνδρο χρησιμοποιείται το όνομα «Μπίλια» στην Τήνο το «Λάηνας».
Τα κεραμικά της ανάρτησης αφορούν κυρίως αντικείμενα που κατασκευάστηκαν τον 20ο αιώνα, έως περίπου τα τέλη του 1970. Τα στοιχεία που έχουμε για την κεραμική παραγωγή της περιοχής πριν, τουλάχιστον για τα περισσότερα νησιά των Κυκλάδων, είναι ελάχιστα. Η Judy Birmingham το 1966 καταγράφει τη δουλειά των δύο τελευταίων τσουκαλάδων της Άνδρου, του Παναγ. Κοζανίτη και του Δημήτρη Λουκατάρη, τα εργαστήρια των οποίων κλείνουν κάπου το 1970. Στην Πάρο ο τελευταίος τσουκαλάς δουλεύει περίπου ως τις αρχές της δεκαετίας του 1950. Αντίστοιχα και της Τήνου, που τα περισσότερα εργαστήρια κλείνουν στα μέσα της δεκαετίας του 1950 και τα δύο τελευταία στα μέσα του 1960. Χρειάζεται πολλή περισσότερη έρευνα (επιτόπια και μη) και συγκριτική μελέτη για να αρχίσουμε να καταλαβαίνουμε τις διαφορετικές “φτιαξιές” σε αυτά τα αντικείμενα. Να ξεχωρίσουμε δηλαδή τους Μπότηδες του Δημήτρη Κοζανίτη από τους μπότηδες του γιου του, Παναγιώτη Κοζανίτη, που κατέγραψε η Birmingham το 1966, από κάποιο στοιχείο της κατασκευής τους.
Κείμενο, έρευνα: Βαγγέλης Βλάχος
Φωτογραφίες: Βαγγέλης Βλάχος
Αντικείμενα: Συλλογή ΔΙΚΤΥΟΥ Νεότερης Κεραμικής
Ακολουθήστε μας στα social media του XploreMykonosNews.gr
Κάντε εγγραφή και στο κανάλι μας στο YouTube
Ακολουθήστε μας και στο Νο1 lifestyle & travelling περιοδικό της Μυκόνου XploreMykonosMagazine.com
Διαβάστε ακόμη:
- Μωρό 11 μηνών έπεσε σε πισίνα στη Μύκονο και κατάπιε πολύ νερό -Μεταφέρθηκε στο Παίδων «Αγλαΐα Κυριακού»
- Μεγάλη τιμή για την Μύκονο η εκλογή του Σπύρου Αποστόλου στην Περιφερειακή επιτροπή Νοτίου Αιγαίου
- 10 παραδοσιακές πίτες από τις Κυκλάδες που αξίζει να φτιάξετε αυτό το καλοκαίρι
- H Prada θρηνεί την Sara Ceccantini η οποία σκοτώθηκε στη Μύκονο
- Μύκονος: Ελκυστική επενδυτική πρόταση με θέα στο Αιγαίο