Ο νόμος Πιερρακάκη ακυρώνει αναδρομικά όλες εκείνες τις νομικές παγίδες που συντηρούσαν το φαινόμενο των πανωτοκίων – Γενικό πλαφόν χρέους στο τριπλάσιο του αρχικού κεφαλαίου
Μια ιστορική εκκρεμότητα δεκαετιών που ταλαιπώρησε χιλιάδες νοικοκυριά, επαγγελματίες, βιοτέχνες, εμπόρους και αγρότες κλείνει οριστικά με το πολυνομοσχέδιο του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών για τους servicers και το ιδιωτικό χρέος. Η σκοτεινή εκείνη περίοδος παίρνει τέλος. Ο νέος νόμος Πιερρακάκη ακυρώνει αναδρομικά όλες εκείνες τις νομικές παγίδες που συντηρούσαν το φαινόμενο των πανωτοκίων, έναν εκρηκτικό μηχανισμό διψήφιων επιτοκίων και τόκων επί του τόκου από τις δεκαετίες του 1990 και του 2000, ο οποίος μετέτρεπε οφειλές από δάνεια λίγων δεκάδων χιλιάδων ευρώ σε χιονοστιβάδα ανεξόφλητων απαιτήσεων για χιλιάδες επιχειρήσεις και νοικοκυριά.
Αυτό πλέον αλλάζει, καθώς το άρθρο 14 του νέου νόμου καθιερώνει καθολικό ανώτατο όριο τοκοφορίας απαιτήσεων βάζοντας φρένο στο τριπλάσιο του χρέους (ή διπλάσιο για παλιά χρέη αγροτών) και διαγράφοντας οφειλές για όσους επί δύο ή τρεις δεκαετίες και πλέον έβλεπαν τους τόκους να αυξάνονται σε αστρονομικά ύψη, χωρίς κανένα ταβάνι σε σχέση με την αρχική οφειλή τους.
Σπάνε οι εξαιρέσεις για διακανονισμούς χρέους, προθεσμίες, δικαστήρια
Παρά τους διαδοχικούς νόμους που ψηφίστηκαν στα χρόνια που πέρασαν για να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα -από τον ν. 2789 του 2000 επί υπουργίας Γιάννου Παπαντωνίου ή τον ν. 2912 του 2001 επί Νίκου Χριστοδουλάκη μέχρι τον ν. 3259 επί Γιώργου Αλογοσκούφη το 2004-, οι τράπεζες έβρισκαν τρόπους να βγάζουν εκτός ρύθμισης, από… την πίσω πόρτα, τους δανειολήπτες. Με διάφορες αιτίες και αφορμές, εκατοντάδες χιλιάδες οφειλέτες δεν μπόρεσαν ποτέ να ενταχθούν και παρέμεναν ακάλυπτοι μπροστά στο μέγα οικονομικό και κοινωνικό πρόβλημα που έγινε γνωστό ως «πανωτόκια». Νομικά εμπόδια-παγίδες, τα οποία εκμεταλλεύονταν οι τράπεζες και άφησαν εκτός ρύθμισης τους οφειλέτες, ήταν για παράδειγμα:
■ Η παγίδα της αναγνώρισης οφειλής: Οποιος είχε υπογράψει στο παρελθόν έναν ενδιάμεσο διακανονισμό ή για να αποτρέψει προσωρινά έναν πλειστηριασμό, αυτόματα εξαιρούνταν από το ευεργέτημα του πλαφόν, καθώς οι τράπεζες προέβαλλαν ως επιχείρημα ότι αναγνώριζε το χρέος μαζί με τα πανωτόκια. Η εξαίρεση αυτή έμπαινε σε όλους τους νόμους έως τώρα. Αυτομάτως έτσι αποκλείονταν σχεδόν οι 9 στους 10 δανειολήπτες, οι οποίοι από την πίεση της ανάγκης και καθώς η τράπεζα-πιστωτής βρισκόταν σε κυρίαρχη θέση (χωρίς να υπάρχουν τότε και όλα τα δεκάδες εργαλεία προστασίας που θεσμοθετήθηκαν την τελευταία δεκαπενταετία) υπέγραφαν διακανονισμούς που δεν μπορούσαν στη συνέχεια να αποπληρώσουν. Στην παγίδα αυτή δεν έπεφταν μόνο οι στρατηγικοί κακοπληρωτές που κατά σύστημα είχαν παρατήσει πλήρως τα χρέη και δεν ανταποκρίνονταν σε καμία έκκληση ή πίεση των τραπεζών να υπογράψουν.
■ Οι ασφυκτικές προθεσμίες: Και στις περιπτώσεις όπου ο οφειλέτης περνούσε τον βασικό σκόπελο, αν δεν είχε προλάβει τις τότε καταληκτικές ημερομηνίες υποβολής αιτήσεων (π.χ. αν ήταν στο νοσοκομείο ή δεν είχε ρευστότητα), έχανε οριστικά το δικαίωμα προστασίας. Το πρόβλημα γιγαντώθηκε εξαιτίας κυρίως των πολύ υψηλών επιτοκίων της εποχής (10%-40% ετησίως), τα οποία επιβάρυναν πάσης φύσεως οφειλές από δάνεια και πιστωτικές κάρτες.
Το πρόβλημα όμως επανήλθε δριμύτερο στα χρόνια της κρίσης και της υπερχρέωσης των νοικοκυριών -κυρίως της μεσαίας τάξης που διέθετε σημαντική ακίνητη περιουσία-, τα οποία παγιδεύτηκαν μαζικά στον νόμο Κατσέλη αντί να διασωθούν. Αναμένοντας για χρόνια την εκδίκαση της δικαστικής προσφυγής τους για να εφαρμοστεί το όριο (κούρεμα) της οφειλής τους, οι πλειστηριασμοί σταματούσαν μεν, οι οφειλέτες όμως έπρεπε να πληρώσουν δικηγόρους, να ασκήσουν αγωγές ή ανακοπές και να περιμένουν τελεσίδικες αποφάσεις που καθυστερούσαν, ενώ στο μεταξύ οι τόκοι υπερημερίας συνέχιζαν να τρέχουν. Εντέλει, όμως, σχεδόν οι μισοί τελικά απορρίφθηκαν, τα χρέη φούντωσαν, ενώ συχνά, όταν τέλειωνε το δικαστικό κατενάτσιο του οφειλέτη, οι πιστωτές πρόβαλλαν -εκδικητικά και εξοντωτικά- υπέρογκες απαιτήσεις χωρίς διαπραγμάτευση και χωρίς έλεος απειλώντας να τους πάρουν τα πάντα.
Τι αλλάζει με τον νόμο Πιερρακάκη
Εκτός όλων των άλλων ευεργετημάτων που φέρνει το νέο νομοσχέδιο για δανειολήπτες, το άρθρο 14 ακυρώνει αναδρομικά όλες αυτές τις εξαιρέσεις και προφάσεις των πιστωτών. Εισάγει και εγκαθιδρύει μηχανισμό αυτόματου επανυπολογισμού για παλιές οφειλές, ασχέτως αν ο οφειλέτης μπει στον Εξωδικαστικό ή σε άλλη διαδικασία ως εξής:
1/ Πλαφόν το τριπλάσιο του αρχικού κεφαλαίου: Θεσπίζεται επέκταση του κανόνα που προβλεπόταν από τους νόμους για τα πανωτόκια στις απαιτήσεις είσπραξης από κάθε είδους συμβάσεις δανείων και πιστώσεων. Στον υπολογισμό των απαιτήσεων για παλιά και νέα δάνεια στο εξής θα ισχύει ανώτατο όριο επιβάρυνσης 200%. Δεν θα μπορεί έτσι, για παράδειγμα, σε αρχική οφειλή 50.000 ευρώ η απαίτηση να φτάνει στις 400.000 ή 500.000 ευρώ, όσα χρόνια κι αν έχουν περάσει. Θα σταματάει αναγκαστικά στις 150.000 ευρώ το πολύ. Αυτό δεν νομιμοποιεί αυτομάτως την απαίτηση ως τα όρια αυτά. Αντιθέτως, από αυτό το όριο οφειλής (ή χαμηλότερο, αν δεν έχει πλαφονάρει) θα υπολογίζονται κουρέματα οφειλής και ρυθμίσεις μέσω Εξωδικαστικού ή και κάθε άλλης διαδικασίας ή διαπραγμάτευσης. Επιπλέον, ειδικά για παλιές οφειλές αγροτών (από την εποχής της Αγροτικής Τράπεζας) επανέρχεται η προστασία που πρόβλεπαν οι νόμοι για τα πανωτόκια ορίζοντας χαμηλότερα όρια, δηλαδή πλαφόν στο διπλάσιο (επιβάρυνση έως 100%) έναντι της αρχικής οφειλής.
2/ Αυτεπάγγελτος και αυτοδίκαιος επανυπολογισμός: Ορίζεται ρητά ότι τα όρια (διπλάσιο ή τριπλάσιο της οφειλής) εφαρμόζονται αυτοδικαίως, χωρίς να απαιτείται από τον οφειλέτη ή τον εγγυητή να υποβάλει αίτηση, αγωγή, ανακοπή ή νέο αίτημα ρύθμισης.
3/ Υποχρέωση των πιστωτών και servicers να κουρέψουν τις απαιτήσεις: Τράπεζες, ειδικοί διάδοχοι, αγοραστές απαιτήσεων (funds) και servicers υποχρεούνται να προβούν στον επανυπολογισμό των απαιτήσεων που υπάγονται στη διάταξη και να αποτυπώσουν το νέο περιορισμένο υπόλοιπο στα ηλεκτρονικά συστήματά τους, χωρίς να αναμένουν δικαστική ή άλλη ειδική εντολή. Δεν έχει σημασία αν το δάνειο άλλαξε χέρια: όλοι θα εφαρμόζουν τον νέο κανόνα για όλους και θα ενημερώνουν μαζικά μέχρι τις αρχές του 2027 στα συστήματά τους πόσα και τι χρέη διαγράφουν.
4/ Αφαιρούνται οι πληρωμές: Για όσους πλήρωναν οι όποιες πληρωμές συμψηφίζονται. Κατά τον επανυπολογισμό της οφειλής με ανώτατο όριο το τριπλάσιο λαμβάνεται μεν ως βάση το αρχικά χορηγηθέν κεφάλαιο (ή το υπόλοιπο της τελευταίας εκταμίευσης για αλληλόχρεους λογαριασμούς), αλλά από το νέο ποσό οφειλής που θα προκύψει αφαιρούνται όλες οι καταβολές που έχουν γίνει στο πέρασμα των ετών από τον οφειλέτη, τον εγγυητή ή κάποιον τρίτο. Συνεπώς, το τρέχον υπόλοιπο θα είναι χαμηλότερο από το ανώτατο όριο απαίτησης.
5/ Μπλόκο σε πλειστηριασμούς: Η υποχρέωση επανυπολογισμού και μείωσης της οφειλής θα ισχύσει και σε απαιτήσεις για τις οποίες έχουν εκδοθεί διαταγές πληρωμής, δικαστικές αποφάσεις ή βρίσκονται σε διαδικασία αναγκαστικής εκτέλεσης. Ο επισπεύδων πιστωτής υποχρεούται να περιορίσει το ποσό της εκτέλεσης στο νέο νόμιμο επανυπολογισμένο ποσό. Καθώς το καθεστώς αυτό ισχύει καθολικά και αναδρομικά, η ρύθμιση Πιερρακάκη φέρνει τη λύση που δεν έδιναν οι νόμοι του παρελθόντος. Και αυτό διότι η ρύθμιση:
■ Ακυρώνει το άλλοθι των παλιών συμβιβασμών για τις τράπεζες: Δεν εξετάζει τι διακανονισμό υπέγραψε ένας δανειολήπτης κάποτε. Διαγράφει αυτομάτως την επιβάρυνση πάνω από το όριο του 200%.
Κλείσιμο
■ Δεν χρειάζεται δικαστήριο και καταργεί προθεσμίες και αιτήσεις: Η εφαρμογή του ανώτατου ορίου γίνεται αυτοδικαίως και αυτεπάγγελτα από τις τράπεζες και τους servicers, χωρίς διορίες και καμία αναγκαία ενέργεια από τον οφειλέτη ή τον εγγυητή.
■ Συνυπολογίζει τις πληρωμές: Από το ανώτατο όριο (τριπλάσιο του κεφαλαίου γενικά, διπλάσιο για τις παλιές αγροτικές οφειλές) αφαιρούνται όλες οι καταβολές που πραγματοποιήθηκαν στο πέρασμα των δεκαετιών, οδηγώντας συχνά σε πλήρη μηδενισμό ή σε δραστικό περιορισμό της οφειλής. Ωστόσο, ποσά που έχουν ήδη εισπραχθεί ή εξοφληθεί δεν αναζητούνται και δεν επιστρέφονται σε όσους τα έχουν ήδη καταβάλει.
Ασπίδα για τη μεσαία τάξη
Η ρύθμιση ισχύει και για νέα χρέη, βάζει όμως φρένο και στα χρέη των απορριφθέντων του νόμου Κατσέλη. Οσοι προσέφυγαν στον ν. 3869/2010 αλλά οι αιτήσεις τους απορρίφθηκαν έπειτα από 10-15 χρόνια φορτώθηκαν αναδρομικούς τόκους υπερημερίας για όλα τα ενδιάμεσα χρόνια. Το γενικό πλαφόν θέτει πλέον ταβάνι αποτρέποντας αξιώσεις που ξεπερνούσαν κάθε λογική.
Οι παράλληλες ωφέλειες για τους δανειολήπτες
Πέρα από τη λύση στο μέτωπο των παλιών οφειλών με φρένο στο τριπλάσιο, ο νόμος Πιερρακάκη εισάγει ουσιαστικές ελαφρύνσεις και νέους κανόνες προστασίας για το σύνολο των δανειοληπτών.
Συγκεκριμένα:
1/ Καθιερώνεται ενιαίο σταθερό επιτόκιο 3% για όλες τις ρυθμίσεις οφειλών προς τράπεζες και servicers μέσω του Εξωδικαστικού Μηχανισμού. Μέχρι σήμερα το σταθερό επιτόκιο 3% αφορούσε μόνο τα δάνεια που ήταν εξασφαλισμένα με προσημείωση ακινήτου, ενώ τα ανεξασφάλιστα (καταναλωτικά, πιστωτικές κάρτες, προσωπικά δάνεια) επιβαρύνονταν με 4%.
Με τη νέα ρύθμιση, για δάνειο 80.000 ευρώ με προσημείωση, στη 15ετία ο οφειλέτης γλιτώνει τόκους 99.445 ευρώ με τα σημερινά δεδομένα. Ενώ μη εξασφαλισμένοι δανειολήπτες με οφειλή 200.000 ευρώ και 420 δόσεις κερδίζουν 124.000 ευρώ, με άμεση μείωση της μηνιαίας δόσης από την πρώτη μέρα εφαρμογής, χωρίς να απαιτείται η πάροδος της αρχικής τριετίας.
2/ Δωρεάν ανάλυση οφειλής και πάγωμα τόκων αν καθυστερήσει ο servicer. Κάθε δανειολήπτης ή εγγυητής αποκτά το αναφαίρετο δικαίωμα να λαμβάνει δωρεάν -και εντός 45 ημερών- πλήρη φάκελο με τις συμβάσεις του, το ιστορικό πληρωμών και τον ακριβή τρόπο υπολογισμού του επιτοκίου. Αν ο servicer δεν παραδώσει εμπρόθεσμα τα πλήρη στοιχεία, ενεργοποιείται αυτόματη ποινή: σταματά πλήρως η παραγωγή συμβατικών τόκων και τόκων υπερημερίας μέχρι να δοθούν τα έγγραφα.
3/ Απόλυτη απαγόρευση κατασχέσεων για όσους τηρούν ρύθμιση. Οσο τηρείται ενεργή ρύθμιση (ή στην περίπτωση που ο δανειολήπτης αδυνατεί να πληρώσει επειδή η εταιρεία διαχείρισης δεν του παρέχει λογαριασμό πληρωμής) απαγορεύονται ρητά η καταγγελία της σύμβασης, η έκδοση ή εκτέλεση διαταγής πληρωμής, η κατάσχεση και ο πλειστηριασμός. Σε περίπτωση παραβίασης επιβάλλονται στον πιστωτή πρόστιμα από 50.000 έως 500.000 ευρώ ανά οφειλέτη, ενώ καταβάλλει ποσού ίσο με πέντε μηνιαίες δόσεις στον δανειολήπτη.
4/ Υποχρεωτική πρόταση τρεις μήνες πριν από κάθε πλειστηριασμό. Ο πιστωτής υποχρεούται να έχει κοινοποιήσει εγγράφως συγκεκριμένη και βιώσιμη πρόταση ρύθμισης στον οφειλέτη τουλάχιστον τρεις μήνες πριν από τον προγραμματισμένο πλειστηριασμό αποτρέποντας αιφνιδιασμούς.
5/ Τυποποιημένες διμερείς ρυθμίσεις και πρόστιμα-μαμούθ. Εισάγεται δεσμευτικό πλαίσιο για τις απευθείας διαπραγματεύσεις servicers – δανειοληπτών, με αυστηρές προθεσμίες απάντησης (τρεις μήνες) και αναστολή εκτοκισμού αν ο πιστωτής καθυστερεί. Ταυτόχρονα, για συστηματικές παραβιάσεις των υποχρεώσεων διαφάνειας και εποπτείας τα ανώτατα διοικητικά πρόστιμα σε βάρος των εταιρειών διαχείρισης δεκαπλασιάζονται, φτάνοντας έως και τα 5 εκατ. ευρώ.
Ακολουθήστε μας στα social media του XploreMykonosNews.gr
Κάντε εγγραφή και στο κανάλι μας στο YouTube
Ακολουθήστε μας και στο Νο1 lifestyle & travelling περιοδικό της Μυκόνου XploreMykonosMagazine.com
Διαβάστε ακόμη:
- Κυκλάδες: Στα ύψη οι τιμές των ακινήτων – Δεύτερη ακριβότερη περιοχή της Ελλάδας για αγορά κατοικίας
- Δις ισόβια και 32 χρόνια στον πατέρα που βίαζε τις δύο ανήλικες κόρες του – Ομόφωνη η απόφαση του Εφετείου στη Σύρο
- Σύλλογος Καρκινοπαθών και Φίλων Στήριξης Μυκόνου: Νέο Διοικητικό Συμβούλιο, ισχυρή στήριξη της τοπικής κοινωνίας και συνέχιση του σημαντικού κοινωνικού έργου
- Έρχονται ηλεκτρονικά πρόστιμα για πάνω από 500.000 ιδιοκτήτες οχημάτων
- Λογαριασμοί ρεύματος: Πώς θα περάσουμε από το ακριβό πράσινο στο φθηνό μπλε τιμολόγιο